آشنایی با برخی روندهای تناوبی:

 

1- خاصیت فلزی و نافلزی:

دردسته جدول تناوبی یک گروه موجود از بالا به پایین دارای خواص فلزی هستند یعنی مایل به از دست دادن الکترون می باشند و گروه دیگری نیز وجو دارد که  با زیاد شدن و خواص نافلزی مایل به گرفتن الکترون یعنی کاهش آن می باشند .دریک مرحله از چب به راست خواص  فلزی کم شده و خواص نافلزی رو به فزونی است.

2- شعاع اتمی و شعاع یونی:

الف)شعاع اتمی:

شعاع اتمی  معمولا به دو رده از نوع شعاع  به نامهای کووالانسی واندروالسی بخش بندی می شوند .که در زیر تعریف کوتاهی از هرکدام داگانه و به طور مختصر شده است.

شعاع کووالانسی:

بر اساس اندازه و قرداد نیمی از طول پیوند کووالانسی که در یک مولکول و دارای دو اتمی هممانند یکدیگرباشند.

توجه: نکته پراهمیت این است که جهت گازهای نجیب و همینطور عنصرهایی مثل دسته نخست نمی شود شعاع کوالانسی را در نظر داشت  و در عوض  آن شعاع واندوالسی گزارش داده شود.

آشنایی با برخی روندهای تناوبی:

 شعاع واندروالسی:

نیمی از فاصله هسته که در دو اتم مقابل با هم در بلور یک  ماده را شعاع واندروالسی نامیده اند.   

توجه: یکی دیگر از نکات مهم که باید به آن توجه داشت عنصرهایی که شعاع واندروالسی را دارا هستند و هم شعاع کووالانسی پیوسته و به طور مداوم شعاع واندروالسی خیلی بزرگ تر خواهد بود.

حال با طرح این سوال که یک شعاع اتمی در دسته  از قسمت بالا به پایین چه تغییری و تحولی می کند؟و علت آن چیست؟خیلی از موضوعات مبهم حل خواهد شد.

در پاسخ سوال بالا باید گفت افزوده خواهد شد به دوعلت :

1- مقدار لایه های الکترونی زیاد می گردد.

2- تاثیر پوشش دهی  الکترونهای داخلی هم زیادتر می شود

آشنایی با برخی روندهای تناوبی:

اثر پوششی الکترونهای درونی:

اثری که این الکترون های میان هسته و الکترونهای بیرونی بسبب می گردد تا جذبه روی هسته بر الکترون های بیرونی خیلی کاهش یابدکه  به این اثر ، پوششی الکترونهای درونی یا داخلی می گویند.

تغییرات شعاع اتمی در یک دوره:

در یک مرحله از  سمت چپ به راست شعاع اتمی کمتر م شود به دلیل اینکه مقدار لایه ها کاملا ثابت بوده  ولی کم کم و به ندرت بار تاثیر گذار هسته اضافه خواهد شد.

بار موثر هسته:

معنی دقیق آن عبارت است از به بار مثبتی که یک الکترون در فاصله ی زمانی مشخص از یک هسته احساس کند بار موثر یا تاثیر گذز هسته گفته می شود.

توجه: اگر به جدول تناوبی رجوع کنید متوجه  بیشترین  شعاع اتمی در دسته نخست و از بین آن ها سزیم و همچنین کمترین شعاع اتمی در دسته هفدهم که باز از بین آن ها فلوئوراست را مشاده خواهید کرد.

ب)شعاع یونی و مقایسه کردن آن با سایر موارد:

1-مقایسه یک شعاع یونی به همراه  یک آنیون و شعاع اتمی عناصر مد نظر:     F,F  –  (F>F)             O,O2-   (O2->O)  

به دلیل اینکه در یک آنیون دفع  الکتریکی خیلی زادتر  است شعاع آن هم زیادتر خواهد بود.

2 مقایسه کردن شعاع در یک کاتیون به همراه شعاع اتمی سایرعناصر مورد نظر:           Na,Na – (Na>Na+)    Mg,Mg2+ – (Mg>Mg2+)

به خاطر اینکه همزمان با از فاقد شدن  الکترون جذبه  هسته روی الکترون ها زیادتر خواهد گردید.

3- در مقایسه شعاع یونی با یک دسته که از قسمت بالا به پایین باز هم شاهد افزوده شدن مانندشعاع اتمی خواهید بود.

4- شعاع یونی در یک دوره:بیشترین شعاع یونی مشاهده شده مربوط به دسته 15 و کمترین شعاع یونی هم به دسته 13 مربوط می باشد.  

آشنایی با برخی روندهای تناوبی:

 روند تغییر انرژی یونش عنصرها در جدول تناوبی:

در یک دسته از سمت بالا به پایین انرژی اولیه یونش کم میشود.زیرا شعاع اتمی آنها اضافه می شود و جذبه هسته بر الکترون هم کم می گرددو رها کردن الکترون خیلی ساده تر خواهد شد.

در یک مرحله:

ازسمت  چب به راست انرژی اولیه یونش کلا تضافه خواهد شد به دلیل اینکه مقدارلایه ها ثابت ولی کم کم بار موثر هسته زیادتر و رها کردن الکترون مشکل تر می گردد.

1-     دسته 2 به 13

که البته دو مستثنی دارد

2-     دسته 15 به 16

دلیل آن کم شدن  انرژی اولیه یونش از دسته 2 به 13:

به خاطر اینکه الکترون در دسته 13 ورود کرده و از فرعی P شروع  شده  و این در حالی است که در دسته 2 الکترون ورود کرده از فرعی S  شروع می شود.زیرا P از S فاصله اش بیشتر است و کندن الکترون خیلی ساده تر خواهد بود.  

گروه 2؛          4Be :[2He] 2s


گروه 13؛      5B:[2He] 2s 2p1

دلیل کم شن  انرژی اولیه یونش از دسته 15 به 16:

 در دسته 15 پایین همانطور که مشاهد می کنید لایه P  تقزیبا نیمه پر بوده پس بنابراین و پایدار است و در نتیجه کندن الکترون از آنکار سختی می باشد.ولی در دسته 16 چنانچه یک الکترون از آنها دریافت گردد پایدار خواهند بود و به همین دلیل انرژی خیلی کمتر برای رهاسازی  یک الکترون لازم است.

 

گروه 15؛                7N :[2He] 2s2 2p  


  گروه 16؛               8O:[2He] 2s 2p4

توجه: در جدول بالاترین IE1 را دسته 18 و از میان آنها HE (هلیم) دارد و پایین ترین IE2 را دسته1 و از میان آنهاCs(سزیم) دارد.

الکترونگاتیوی:

یکی از خواص بنیادی و اساسی در اتم این  است که اندازه و قابلیت و همچنین میل یک اتم برای جذب و جفت شدن  الکترون های پیوندی در جهت  هسته خود است یعن همان میل به جذب شدن الکترون است.

آشنایی با برخی روندهای تناوبی: